Quấy rối tình dục nơi công sở: Hành vi biểu hiện và quy định xử phạt

Quấy rối tình dục nơi công sở: Hành vi biểu hiện và quy định xử phạt

04/05/2021

Nội dung bài viết

Có thể thấy tình trạng quấy rối tình dục hay "gạ tình" đang là một vấn nạn nhức nhối, xảy ra với tần suất dày đặc trong xã hội hiện nay, đặc biệt là trong môi trường công sở. Quấy rối liên quan đến tình dục tại nơi làm việc được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Liệu những hành vi xâm phạm này đã được xử lý một cách thích đáng? Làm thế nào để tránh được những sự việc đáng tiếc liên quan đến vấn đề này? Mời bạn đọc cùng theo dõi bài viết dưới đây để giải đáp được những thắc mắc trên!

1. Quấy rối tình dục là như thế nào?

Quấy rối tình dục có thể hiểu là việc sử dụng các hành vi hoặc lời nói có liên quan đến tình dục nhằm gây tổn thương danh dự và nhân phẩm của cả nam hoặc nữ giới. Đây là hành vi mang tính xúc phạm đối phương không được chấp nhận hay mong muốn.

Quấy rối tình dục là như thế nào?

2. Khái niệm về quấy rối tình dục nơi làm việc

Quấy rối tình dục nơi làm việc là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ người nào đối với người khác tại nơi làm việc mà không được sự đồng ý của người đó. (Theo khoản 9 Điều 3 Bộ luật Lao động sửa đổi năm 2019).

Nơi làm việc được hiểu là là bất cứ địa điểm nào mà người lao động thực tế làm việc theo thỏa thuận hoặc phân công của người sử dụng lao động. Theo quy định của pháp luật, những địa điểm hay không gian có liên quan đến công việc như các hoạt động xã hội, tập huấn, hội thảo, bữa ăn, chuyến đi công tác chính thức, các hoạt động giao tiếp qua phương tiện điện tử, phương tiện đi lại do người sử dụng lao động bố trí từ nơi ở đến nơi làm việc và ngược lại, nơi ở do người sử dụng lao động cung cấp và địa điểm khác do người sử dụng lao động quy định đều được tính là nơi làm việc.

Thực chất, đây là một hình thức phân biệt đối xử liên quan đến giới tính, gây ảnh hưởng xấu tiêu cực tới môi trường công sở, phá vỡ sự bình đẳng giữa người lao động nam và lao động nữ. Nó dẫn đến những tác động xấu về tâm lý, thậm chí gây lo lắng, căng thẳng và tổn thương sâu sắc về cả thể xác lẫn tinh thần cho người bị hại. Hậu quả là làm cho môi trường công sở trở nên thiếu sự an toàn, hiệu suất cũng như năng suất làm việc bị giảm sút. 

Vì vậy, các hành vi quấy rối, xâm phạm tình dục nơi làm việc cần được đấu tranh mạnh mẽ để ngăn chặn và loại bỏ, tạo điều kiện cho tất cả mọi lao động phát huy tối đa khả năng để cống hiến hết mình cho nơi mà họ đã lựa chọn gắn bó.

>> Bạn đọc quan tâm: Nhận thức về quấy rối tình dục và những hậu quả đáng chú ý

3. Các hành vi quấy rối tình dục nơi công sở

Quấy rối về tình dục chốn công sở đang diễn ra âm ỉ, gây bức xúc cho người lao động, đặc biệt là lao động nữ. Nhiều người cho rằng, động chạm vào vùng nhạy cảm hay có quan hệ tình dục mới được xem là hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc, chứ không chỉ đơn giản là những cái nhìn gợi tình hay nháy mắt…Thực tế là nó được biểu hiện ở 3 dạng chính, gồm có hành vi liên quan đến thể chất, lời nói và phi lời nói.

Dạng phi lời nói

Quấy rối tình dục bằng hành vi phi lời nói gồm các hành động như sử dụng ngôn ngữ cơ thể khiêu khích, biểu hiện không đứng đắn, cái nhìn gợi tình, nháy mắt liên tục, các cử chỉ của các ngón tay. Việc phô bày các tài liệu dạng văn bản hoặc hình ảnh, vật thể, thư điện tử, bản ghi chép, tin nhắn khiêu dâm, trực quan về tình dục.

Quấy rối tình dục dạng phi lời nói

Dạng lời nói

Quấy rối tình dục bằng lời nói có biểu hiện là những lời nói khiếm nhã, không phù hợp và không được mong muốn về mặt xã hội, văn hóa một cách trực tiếp, qua điện thoại hoặc qua phương tiện điện tử. Những lời nói này có ngụ ý về tình dục với các công cụ như truyện cười gợi ý về tình dục, những nhận xét về trang phục hay cơ thể của một người nào đó hướng tới họ hoặc trước mặt họ. Hình thức này còn bao gồm cả những lời đề nghị, những yêu cầu hay cả lời mời đi chơi không mong muốn mang tính cá nhân một cách liên tục.

Quấy rối tình dục dạng lời nói

Dạng hành động

Quấy rối tình dục bằng hành vi tác động trực tiếp đến thể xác như cố tình tiếp xúc hay động chạm không mong muốn như sờ mó, vuốt ve, cấu véo, ôm ấp hay hôn cho tới tấn công tình dục, cưỡng dâm, hiếp dâm. Hình thức tồi tệ nhất của hành vi quấy rối là tấn công có tính chất tình dục hoặc hiếp dâm được quy định trong pháp luật, những người vi phạm sẽ bị xử lý hành chính hoặc hình sự.

Quấy rối tình dục dạng hành động

4. Quấy rối tình dục tại nơi làm việc bị xử phạt như thế nào?

Hiện nay, hành vi quấy rối tình dục đã xuất hiện ở nhiều nơi, kể cả ở nông thôn và thành phố, đặc biệt là tại nơi làm việc. Đã có không ít các vụ quấy rối tạo những làn sóng phẫn nộ mạnh mẽ trong dư luận. Tuy nhiên, pháp luật lại chưa có những hình phạt xử lý thích đáng những đối tượng này.

Theo Nghị định số 167/2013/NĐ-CP, người thực hiện hành vi quấy rối tình dục sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự an toàn xã hội; Phòng chống tệ nạn xã hội; Phòng cháy chữa cháy; Phòng ngừa và kiểm soát bạo lực gia đình. Cụ thể, tại điểm a khoản 1 Điều 5, Nghị định này quy định những người có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác thì bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng. Ở đây, cử chỉ thô bạo, trêu ghẹo, khiêu khích, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác đều được xem là tội quấy rối tình dục.

Ngoài ra, trường hợp hành vi quấy rối xúc phạm nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm của người khác có thể bị xử lý hình sự về tội làm nhục người khác theo quy định tại Điều 155 Bộ Luật Hình sự 2015: “Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm”. Người phạm tội có thể bị xử lý các khung hình phạt cao hơn nếu có các yếu tố tăng nặng.

Không chỉ vậy, để xử lý hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc, Bộ luật Lao động năm 2019 cho phép người lao động được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần phải báo trước khi bị quấy rối và người lao động sẽ bị sa thải nếu có hành vi quấy rối người khác tại nơi làm việc.

5. Đề xuất giải pháp hạn chế quấy rối tình dục trong môi trường làm việc

Ở Việt Nam, các hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc thường khó chứng minh hành vi, hậu quả. Một phần do sự e ngại, sợ tai tiếng, sợ mất việc làm nên  nạn nhân thường có xu hướng im lặng, chịu đựng. Họ giữ suy nghĩ im lặng thì sẽ tránh được phiền phức và đối tượng sẽ không lặp lại hành vi đó với mình. Tuy nhiên, im lặng không thể là giải pháp giải quyết vấn đề này một cách  triệt để.

giải pháp hạn chế quấy rối tình dục trong môi trường làm việc

Để giải quyết vấn nạn quấy rối tình dục công sở, ta cần dựa trên các nền tảng về văn hóa, giáo dục, đạo đức kết hợp với công nghệ và pháp luật. Phương pháp cốt lõi là chủ động giáo dục; phòng ngừa là việc làm ưu tiên hàng đầu; kết hợp với các quy định, chế tài xử phạt nghiêm khắc, mang tính răn đe. Theo đó, có một số giải pháp đề xuất để hạn chế các hành vi quấy rối ở nơi làm việc như sau:

Thứ nhất: Xây dựng và thực hành văn hóa công sở, văn hóa ứng xử nơi công cộng, trong đó có Quy tắc ứng xử về quấy rối tình dục tại nơi làm việc do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) ban hành. Các cá nhân và tổ chức cần thực hiện bộ quy tắc này một cách thực chất, dựa trên các giá trị cốt lõi của văn hóa tổ chức. Điều này giúp doanh nghiệp duy trì được môi trường làm việc an toàn, lành mạnh, bình đẳng, tạo điều kiện phát huy tối đa năng lực của người lao động. Bộ Quy tắc ứng xử về quấy rối nơi làm việc cần được lồng ghép thực hiện trong các phong trào thi đua xây dựng đời sống văn hóa, văn hóa doanh nghiệp, văn hóa công vụ do Chính phủ đã phát động.

Thứ hai: Bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật, có chế tài nghiêm khắc, có tính răn đe cao đối với các hành vi quấy rối tình dục để bảo vệ người bị quấy rối. Cụ thể, các cơ quan có thẩm quyền cần sớm điều tra, công khai danh tính những người xâm hại tình dục và nâng mức xử phạt hành chính hiện nay để họ không dám tái phạm.

Quấy rối tình dục ngừng im lặng

Thứ ba: Cán bộ, công chức, lãnh đạo trong các tổ chức cần gương mẫu thực hiện văn hóa, chấp hành nghiêm túc quy tắc ứng xử văn minh nơi công sở/công cộng kết hợp việc quản lý nhân sự bằng công nghệ hiện đại. Các camera giám sát tại nên được đặt ở nhiều vị trí ở nơi làm việc và ở các nơi công cộng. Điều này góp phần làm hạn chế những hành vi lệch chuẩn do họ bị giám sát chặt chẽ; đồng thời, cung cấp những bằng chứng khách quan, xác thực nhất, giúp cho việc điều tra, truy tố hay xử phạt đúng người, đúng tội những hành vi quấy rối nơi công sở.

Thứ tư: Nâng cao nhận thức về việc phòng chống quấy rối liên quan đến tình dục của xã hội, đặc biệt là trong các tổ chức, doanh nghiệp, nơi làm việc thông qua các biện pháp giáo dục, đào tạo, truyền thông, xử lý nghiêm các vụ việc…

Với khóa đào tạo phòng và ứng phó quấy rối tình dục (QRTD) tại nơi làm việc, VBCWE cam kết giúp doanh nghiệp bạn: 

- Nâng cao nhận thức về QRTD tại nơi làm việc và cách phòng chống

- Hiểu rõ tác động của QRTD ảnh hưởng tới Người lao động và doanh nghiệp

- Nắm được kiến thức pháp luật cơ bản liên quan

- Hiểu lợi ích của việc phòng và ứng phó với QRTD đến kết quả hoạt động kinh doanh cũng như thương hiệu tổ chức

- Xây dựng các giải pháp để ngăn chặn QRTD tại nơi làm việc

Nhanh tay đăng kí tham gia khóa học Chứng chỉ Gears , Tư vấn doanh nghiệp , Khóa đào tạo doanh nghiệp để sớm hạn chế các hành vi quấy rối tình dục trong doanh nghiệp, xây dựng môi trường làm việc lành mạnh, tạo điều kiện cho nhân viên của bạn phát huy tối đa năng lực!

>> Xem thêm bài viết: Quấy rối tình dục nơi làm việc và những con số biết nói

>>> Tham gia mạng lưới VBCWE để cùng nhau thu hẹp khoảng cách giới từ đó xây dựng môi trường làm việc hạnh phúc và một nền kinh tế bền vững: http://vbcwe.com/dang-ky-tham-gia

>>>Liên hệ director@vbcwe.com để được tư vấn thêm về gói đào tạo và xây dựng chính sách bình đẳng, đa dạng và bao trùm tại nơi làm việc.